Grand Theft Auto VI Hype Check
Το 1993, η Nintendo πρότεινε στη HAL Laboratory διάσωση από τη χρεοκοπία, με έναν συγκεκριμένο, ασυνήθιστο όρο: η εταιρεία θα έπρεπε να διορίσει έναν συγκεκριμένο, τότε σχετικά άσημο προγραμματιστή ως πρόεδρό της. Το όνομά του ήταν Satoru Iwata.
Κανείς εκείνη τη στιγμή δεν θα μπορούσε να φανταστεί ότι αυτός ο όρος διάσωσης θα δημιουργούσε τελικά έναν από τους πιο αγαπημένους ηγέτες στην ιστορία της βιομηχανίας βιντεοπαιχνιδιών. ;Eναν άνθρωπο που, μια δεκαετία αργότερα, θα γινόταν πρόεδρος ολόκληρης της Nintendo.
Η αρχή: Παιχνίδια για τον VIC-20 και ένα όνομα εμπνευσμένο από την IBM
Η HAL Laboratory ιδρύθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 1980 στην Ιαπωνία, αρχικά φτιάχνοντας παιχνίδια για οικιακούς υπολογιστές όπως ο MSX, ο PC-88, ο Sharp X1, καθώς και διεθνώς για τον Commodore VIC-20 και τον Commodore 64. Η εταιρεία ήταν επίσης γνωστή ως σχεδιαστής και κατασκευαστής υπολογιστικών περιφερειακών, ιδιαίτερα trackball controllers.
Το όνομα «HAL» γέννησε για χρόνια μια αστική θεωρία: ότι ήταν αναφορά στον HAL 9000, τον διάσημο κακό υπολογιστή τεχνητής νοημοσύνης από την ταινία «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος». Η αλήθεια, όπως αποκάλυψε αργότερα ο ίδιος ο Iwata, ήταν πιο διασκεδαστική: τα γράμματα H, A και L βρίσκονται αλφαβητικά ακριβώς μία θέση μπροστά από τα I, B και M — δηλαδή, το όνομα ήταν λογοπαίγνιο που υπονοούσε ότι η εταιρεία θα ήταν «ένα βήμα μπροστά» από την IBM.
Ο νεαρός Satoru Iwata, γεννημένος στο Σαπόρο και φοιτητής πληροφορικής στο Tokyo Institute of Technology, εντάχθηκε στη HAL Laboratory το 1980, ενώ ακόμα σπούδαζε. Δούλεψε ως προγραμματιστής, συνεργαζόμενος στενά με τη Nintendo, και παρήγαγε το πρώτο εμπορικό του παιχνίδι το 1983.
Η πρώτη επαφή με τη Nintendo
Η σχέση της HAL με τη Nintendo είχε ξεκινήσει νωρίς: ο πρώτος τίτλος που η εταιρεία δημιούργησε ειδικά για πλατφόρμα της Nintendo ήταν το F1 Race, ένα παιχνίδι αγώνων του 1984 για το Famicom, που εκδόθηκε αποκλειστικά στην Ιαπωνία και ήταν προγραμματισμένο εν μέρει από τον ίδιο τον Iwata.
Πριν τη δημιουργία του Kirby, οι πιο επιτυχημένες σειρές της HAL ήταν το Eggerland — μια σειρά puzzle-action παιχνιδιών που έκανε το ντεμπούτο της το 1985 — και το Hole in One, μια προσομοίωση γκολφ. Ήταν παιχνίδια ικανοποιητικά αλλά όχι εμβληματικά, και η εταιρεία λειτουργούσε στο περιθώριο της βιομηχανίας.
Metal Slader Glory: Το φιλόδοξο project που σχεδόν κατέστρεψε τα πάντα
Στα τέλη της δεκαετίας του ’80, η HAL επένδυσε σημαντικούς πόρους σε ένα ιδιαίτερα φιλόδοξο project: το Metal Slader Glory, ένα visual novel επιστημονικής φαντασίας για το Famicom, με ασυνήθιστα προηγμένα γραφικά και αφήγηση για την εποχή του.
Το παιχνίδι κυκλοφόρησε το 1991, αλλά το κόστος ανάπτυξής του αποδείχθηκε δυσανάλογο με τις τελικές πωλήσεις. Η οικονομική πίεση που προέκυψε από αυτό το project έφερε τη HAL Laboratory στα πρόθυρα της πλήρους χρεοκοπίας.
Η διάσωση με έναν όρο
Η Nintendo, η οποία είχε ήδη χτίσει στενή συνεργατική σχέση με τη HAL επί χρόνια, πρότεινε να τη σώσει οικονομικά. Αλλά ο τότε πρόεδρος της Nintendo, Hiroshi Yamauchi, έθεσε μια συγκεκριμένη προϋπόθεση: ο Satoru Iwata —τότε μόλις στα τριάντα του, γνωστός κυρίως ως ικανός προγραμματιστής εντός της εταιρείας— έπρεπε να αναλάβει την προεδρία της HAL.
Η HAL αποδέχτηκε τον όρο, και ο Iwata έγινε πρόεδρος το 1993, θέση που κράτησε μέχρι το 2000. Η επιλογή αποδείχθηκε καθοριστική: υπό την ηγεσία του, η εταιρεία όχι μόνο σταθεροποιήθηκε οικονομικά, αλλά άρχισε να παράγει μερικά από τα πιο εμπορικά επιτυχημένα και πολιτισμικά σημαντικά παιχνίδια στην ιστορία της Nintendo.
Σε συνέντευξη του 1999, ο Iwata θυμήθηκε μια ιδιαίτερα συγκινητική στιγμή από εκείνη την περίοδο: αμέσως μετά τη διάσωση, ο Yamauchi έδωσε μια ομιλία σε μια έκθεση παιχνιδιών, στην οποία ανέφερε το όνομα «HAL Laboratory» δεκατρείς φορές. Ο Iwata παραδέχτηκε ότι εκείνη τη στιγμή ένιωσε αμηχανία, βλέποντας το θέμα της χρεοκοπίας τους να συζητείται δημόσια με αυτόν τον τρόπο. Αλλά αναπολώντας το αργότερα, κατάλαβε ότι ο Yamauchi στην πραγματικότητα τους ενθάρρυνε δημόσια, δίνοντάς τους εμπιστοσύνη μπροστά σε ολόκληρη τη βιομηχανία.
Kirby: Το ροζ πλασματάκι που έσωσε την εταιρεία
Λίγο πριν την κρίση, η HAL είχε ήδη ξεκινήσει να αναπτύσσει κάτι που θα γινόταν το πιο πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο της: τον Kirby, έναν στρογγυλό, ροζ χαρακτήρα ικανό να καταπίνει εχθρούς και να αποκτά τις δυνάμεις τους. Ο δημιουργός του ήταν ο Masahiro Sakurai, ένας ταλαντούχος νεαρός designer μέσα στην εταιρεία.
Το Kirby’s Adventure, που κυκλοφόρησε το 1993 για το NES, ήταν μεγάλη επιτυχία — ακριβώς τη χρονιά που ο Iwata αναλάμβανε την προεδρία της εταιρείας υπό τόσο δύσκολες συνθήκες. Η εμπιστοσύνη της Nintendo στη HAL απέδωσε γρήγορα διαδοχικές επιτυχίες, με το Kirby’s Adventure και το Mother 2 (γνωστό διεθνώς ως EarthBound) να αποδεικνύονται ιδιαίτερα σημαντικά για την οικονομική ανάκαμψη της εταιρείας.
Ενδιαφέρον στοιχείο: η HAL δεν ήταν αρχικά εμπλεκόμενη στην ανάπτυξη του Mother 2. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Iwata, αμέσως μετά την ολοκλήρωση του Kirby’s Adventure, κάποιος τους πλησίασε λέγοντας ότι το project βρισκόταν σε ανάπτυξη εδώ και τέσσερα χρόνια και ακόμα δεν είχε ολοκληρωθεί. Η HAL ανέλαβε να βοηθήσει να ολοκληρωθεί ένα παιχνίδι που θα γινόταν αργότερα από τα πιο αγαπημένα cult classics στην ιστορία της Nintendo.
Η γέννηση του Super Smash Bros.
Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, ο Sakurai —πλέον αναγνωρισμένος δημιουργός— ξεκίνησε να αναπτύσσει, μαζί με τον ίδιο τον Iwata, ένα πρωτότυπο fighting game με τον προσωρινό τίτλο «Ryuoh» ή «Dragon King: The Fighting Game». Η αρχική ιδέα δεν περιελάμβανε καθόλου χαρακτήρες της Nintendo, ήταν μια αυτόνομη ιδέα.
Καθώς το project εξελισσόταν, η ομάδα αποφάσισε να ενσωματώσει εμβληματικούς χαρακτήρες από ολόκληρη τη βιβλιοθήκη franchises της Nintendo: Mario, Donkey Kong, Pikachu, και φυσικά τον ίδιο τον Kirby. Σύμφωνα με τον ίδιο τον Sakurai, ήταν ο Iwata που πρότεινε τον τελικό τίτλο του παιχνιδιού: Super Smash Bros.
Το πρώτο Super Smash Bros. κυκλοφόρησε το 1999 για Nintendo 64 και έγινε αμέσως φαινόμενο. Ακολούθησε το Super Smash Bros. Melee το 2001, ένα από τα πιο επιτυχημένα και μακροβιότερα παιχνίδια competitive multiplayer στην ιστορία, με μια αφοσιωμένη ανταγωνιστική κοινότητα που εξακολουθεί να οργανώνει τουρνουά μέχρι σήμερα, πάνω από δύο δεκαετίες αργότερα.
Ο Iwata φεύγει για τη Nintendo και γίνεται θρύλος
Το 2000, ο Iwata εγκατέλειψε την προεδρία της HAL Laboratory για να ενταχθεί απευθείας στη Nintendo, αναλαμβάνοντας επικεφαλής του τμήματος εταιρικού σχεδιασμού. Δύο χρόνια αργότερα, το 2002, όταν ο θρυλικός Hiroshi Yamauchi συνταξιοδοτήθηκε, ο Iwata τον διαδέχθηκε ως πρόεδρος ολόκληρης της Nintendo — γίνοντας ο πρώτος πρόεδρος της εταιρείας που δεν ανήκε στην ιδρυτική οικογένεια Yamauchi και ο πρώτος με υπόβαθρο προγραμματιστή.
Υπό την ηγεσία του Iwata, η Nintendo ανέπτυξε το Nintendo DS και το Wii — κονσόλες που, μέσω της φιλοσοφίας του «blue ocean» που ο ίδιος υποστήριζε, στόχευαν σε ευρύτερο, πιο μη παραδοσιακό κοινό gamers. Η στρατηγική απέδωσε εντυπωσιακά: η Nintendo πέτυχε ρεκόρ κερδών έως το 2009, και το περιοδικό Barron’s συμπεριέλαβε τον Iwata ανάμεσα στους κορυφαίους 30 CEOs παγκοσμίως.
Ο Iwata πέθανε απροσδόκητα το 2015, σε ηλικία μόλις 55 ετών, προκαλώντας ένα κύμα συλλογικού πένθους σε ολόκληρη τη βιομηχανία βιντεοπαιχνιδιών, μια σπάνια αντίδραση για τον θάνατο ενός εταιρικού στελέχους, που αντανακλούσε πόσο βαθιά αγαπημένος ήταν προσωπικά από εκατομμύρια gamers σε όλο τον κόσμο.
Η HAL μετά τον Iwata: Σταθερότητα χωρίς φαντασία
Μετά την αποχώρηση του Iwata, η HAL Laboratory συνέχισε να λειτουργεί ως second-party στούντιο ανάπτυξης της Nintendo, διατηρώντας στενή αλλά πλέον λιγότερο εξαρτημένη σχέση. Το 2001, η HAL και η Nintendo συνίδρυσαν από κοινού την Warpstar, Inc., μια εταιρεία σχεδιασμένη να διαχειρίζεται αυτόνομα τα δικαιώματα του Kirby franchise, ένα μοντέλο παρόμοιο με την γνωστή The Pokémon Company.
Ο Sakurai, που είχε δημιουργήσει τόσο τον Kirby όσο και το Super Smash Bros., παραιτήθηκε από τη HAL Laboratory το 2003 μετά από εσωτερικές διαφωνίες, ιδρύοντας τη δική του εταιρεία, τη Sora Ltd. Παρά την αποχώρησή του, συνέχισε να ηγείται της ανάπτυξης κάθε επόμενου Super Smash Bros. παιχνιδιού, πλέον ως εξωτερικός συνεργάτης, με εκπληκτική, διαρκή αφοσίωση στο franchise που είχε δημιουργήσει.
Η HAL συνέχισε επίσης να αναπτύσσει νέα Kirby, καθώς και τη σειρά BoxBoy! Το 2017, ίδρυσε μια θυγατρική, τη HAL Egg, αφιερωμένη στην αυτόνομη έκδοση νέων πνευματικών ιδιοκτησιών για mobile συσκευές.
Η κληρονομιά: Από τη χρεοκοπία στην καρδιά της Nintendo
Η ιστορία της HAL Laboratory είναι ασυνήθιστη μέσα στη βιομηχανία βιντεοπαιχνιδιών, γιατί δεν τελειώνει σε κλείσιμο, εξαγορά, ή σταδιακή παρακμή. Αντίθετα, μια εταιρεία που κόντεψε να καταρρεύσει εντελώς στις αρχές της δεκαετίας του ’90 κατέληξε να γίνει η γενέτειρα δύο από τα πιο πολύτιμα franchises στην ιστορία της Nintendo, και ταυτόχρονα να γεννήσει τον άνθρωπο που θα οδηγούσε ολόκληρη την εταιρεία στην πιο επιτυχημένη περίοδό της.
Είναι η σπάνια ιστορία στη βιομηχανία όπου η διάσωση δεν ήρθε με τίμημα τη δημιουργική ανεξαρτησία —όπως είδαμε σε τόσες άλλες ιστορίες αυτής της σειράς αφιερωμάτων— αλλά με έναν όρο που αποδείχθηκε ευλογία: έναν συγκεκριμένο άνθρωπο, στη σωστή θέση, τη σωστή στιγμή.
Δεκατρείς φορές
Η εικόνα του Hiroshi Yamauchi να αναφέρει το όνομα «HAL Laboratory» δεκατρείς φορές σε μια δημόσια ομιλία, λίγο μετά τη διάσωσή της από τη χρεοκοπία, παραμένει μια από τις πιο συγκινητικές λεπτομέρειες σε ολόκληρη αυτή τη σειρά αφιερωμάτων.
Δεν ήταν αμηχανία που ήθελε να προκαλέσει ο Yamauchi. Ήταν, όπως κατάλαβε αργότερα ο ίδιος ο Iwata, μια μορφή δημόσιας εμπιστοσύνης, μια δήλωση ότι η Nintendo πίστευε στην εταιρεία που μόλις είχε σώσει, αρκετά ώστε να το πει ξανά και ξανά, μπροστά σε ολόκληρη τη βιομηχανία.
Εκείνη η εμπιστοσύνη δικαιώθηκε πλήρως. Ο Kirby εξακολουθεί να καταπίνει εχθρούς σε νέα παιχνίδια. Το Super Smash Bros. παραμένει ένα από τα πιο επιτυχημένα competitive franchises στον κόσμο. Και ο άνθρωπος που η Nintendo απαίτησε να γίνει πρόεδρος μιας εταιρείας στα πρόθυρα της χρεοκοπίας έγινε, λίγα χρόνια αργότερα, ένας από τους πιο αγαπημένους ηγέτες που έχει γνωρίσει ποτέ η βιομηχανία βιντεοπαιχνιδιών.
